Olayın Arka Planı ve Şirketin Talebi
Maliyeye yansıyan somut olayda; bir şirket 2022 yılında finansal kiralama (leasing) sözleşmesi ile ticari araçlar kiralamıştır. 2026 yılında kira sözleşmesinin süresi dolmuş ve şirket, araçların mülkiyetini resmi olarak kendi üzerine almak için noter işlemlerini başlatmıştır.
Noterlik, devir işlemi sırasında araçların kasko değeri üzerinden "binde 2" oranında harç talep edince şirket; 6361 sayılı Finansal Kiralama Kanunu'nun 37. maddesini gerekçe göstererek bu işlemin harçtan müstesna olması gerektiğini savunmuş ve Defterdarlıktan resmi bir görüş (özelge) talep etmiştir.
Harç İstisnası Sadece "Sözleşme ve Teminatlara" Özeldir
Gaziantep Defterdarlığı'nın verdiği bağlayıcı cevaba göre; 6361 sayılı Kanunun 37. maddesi sözleşmelerin yapılmasına, devrine veya teminatlandırılmasına damga vergisi ve harç istisnası getirmektedir. Ayrıca sadece gayrimenkullerin (taşınmazların) kiralayan tarafından devir alınması ile satıp-geri kiralama (sell and leaseback) sonu tapu devirleri için özel istisna hükümleri vardır. Ancak kanun lafzında araçların (motorlu kara taşıtlarının) mülkiyetinin kiracıya devrine ilişkin açık bir harç istisnası bulunmadığından, genel hükümler geçerli sayılmaktadır.
Noter Harcı Nasıl Hesaplanacak? (2026 Güncel Oranlar)
Özelgeye istinaden araç devirlerinde referans alınacak kanun 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 43. maddesi ve 7566 sayılı Kanun ile güncellenen (2) sayılı tarifedir.
| Kriter | Uygulama Şekli |
|---|---|
| Harç Oranı | Binde 2 (Satış/Devir bedeli üzerinden) |
| Asgari Tutar Limiti | 1.000 TL'den az olamaz |
| Matrahın Tespiti | Kasko değerinden aşağı olmamak şartıyla beyan edilen bedel. (KDV'li işlemlerde KDV hariç tutar baz alınır). |
İstisnalar ve Kriterler Hakkında Detaylar
Harçlar Kanunu Madde 43 uyarınca, devir işlemlerinde gösterilecek değer Türkiye Sigorta ve Reasürans Şirketleri Birliğince tespit edilen "Kasko Değerinden" düşük olamaz. Aracı çok ucuza (sembolik bedelle) devralsanız bile harcı kasko değeri üzerinden ödersiniz.
Eğer devralan şirketin "İkinci El Motorlu Kara Taşıtı Ticareti Yetki Belgesi" (Oto Galeri yetki belgesi) bulunuyorsa, 7566 sayılı Kanun istisnası gereği bu binde 2'lik noter harcı alınmaz.
Kanun yapıcı, gayrimenkuller için sell & leaseback (satıp geri kiralama) sonu mülkiyetin tescilini açıkça tapu harcından istisna tutmuştur. Araçlar için böyle spesifik bir madde eklenmemiştir.
CFO'lar İçin Finansal Maliyet Planlaması
Şirketlerin finans yöneticileri, ticari araç filosu kurarken banka kredisi ile finansal kiralama (leasing) arasında maliyet kıyaslaması (TCO - Total Cost of Ownership) yapmaktadır. Bu özelge kararı ile birlikte, leasing'in vade sonunda aracı şirketin aktifine geçirirken ödenecek olan Kasko bedeli üzerinden Binde 2 oranındaki Noter Harcı maliyeti, ilk günden fizibilite ve bütçe planlamalarına net olarak dahil edilmelidir.