Dövizli Finansal Kiralamada (Leasing) Faiz ve Kur Farkı Giderlerinin Muhasebeleşmesi
213 Sayılı VUK uyarınca döviz cinsinden yapılan leasing işlemlerinde ilk yıl kur farkı ve faizlerin maliyete eklenme zorunluluğu ile hesap planı (301, 302, 66) rehberi.
Makine parkurunu büyütmek, araç filosu kurmak veya fabrika yatırımı yapmak isteyen kurumsal firmaların en çok başvurduğu finansman yöntemi Dövizli Finansal Kiralamadır (Leasing). Mülkiyet risklerinin kiracıya bırakıldığı bu sistem, esasında bir kredi/borçlanma işlemi niteliğindedir. Ancak döviz kurlarındaki dalgalanmalar nedeniyle yıl sonunda oluşan devasa faiz ve kur farklarının Kurumlar Vergisi matrahından nasıl düşüleceği, maliye denetimlerinde en sık hataya düşülen konudur.
İlk Yıl Kur Farkını "Gider" Yazan Şirketlerin Dikkatine!
Gelir İdaresi Başkanlığı'nın (GİB) güncel özelgelerine ve VUK hükümlerine göre; yabancı para cinsinden düzenlenen leasing sözleşmelerinde ilk yıl ortaya çıkan kur farkı ve faizlerin doğrudan "Finansman Gideri" olarak yazılması yasal olarak yasaktır.
Bu tutarlar zorunlu olarak o makinenin/aracın maliyetine eklenmeli ve yıllara sari şekilde amortismana tabi tutulmalıdır. İlk yıl yüksek kur farkını gider yazarak Kurumlar Vergisini haksız yere düşüren firmalar, olası bir vergi incelemesinde bu tutarları Kanunen Kabul Edilmeyen Gider (KKEG) olarak değerlendirilip vergi ziyaı cezası ile karşılaşacaktır.
Tek Düzen Hesap Planında Leasing Süreci
11 Sıra Numaralı Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği uyarınca dövizli finansal kiralamanın değerleme ve kayıt işlemleri şu hesaplar üzerinden yürütülür:
301/401 Hesaplar
Kiracıların finansal kiralama şirketlerine olan borçlarının anapara ve faiz dahil toplam sözleşme tutarının (Kısa vadeli olanlar 301, uzun vadeli olanlar 401 hesabında) izlendiği ana borç hesaplarıdır.
302/402 Hesaplar
"Ertelenmiş Finansal Kiralama Borçlanma Maliyetleri" hesabı olup; toplam borç ile varlığın bugünkü değeri arasındaki henüz vadesi gelmemiş faiz farkının izlendiği eksi (-) karakterli düzenleyici hesaplardır.
Dövizli Taksitlerde Değerleme Nasıl Yapılır?
Finansal kiralama sözleşmesine göre her ay kesilen leasing faturası (banka dekontu fatura yerine geçer), anapara ödemesi ve faiz gideri olarak ikiye ayrıştırılmalıdır. Taksit ödemesi geldiğinde, işlem tarihindeki güncel döviz kuru üzerinden değerleme yapılarak, 302 nolu hesaptaki ilgili aya ait faiz tutarı "66- Borçlanma Maliyetleri" hesap grubuna virmanlanır. (İlk yıl için bu tutar 260 Haklar hesabına yani maliyete dahil edilir).
| Dönem | Faiz Farkı (302 Hesap) İşlemi | Döviz Kur Farkı İşlemi |
|---|---|---|
| İktisap Edilen 1. Yıl | Maliyete Eklenmesi Zorunludur (Amortisman ayrılır) | Maliyete Eklenmesi Zorunludur |
| Sözleşmenin 2. Yılı | Seçimliktir (Doğrudan Gider veya Maliyet yazılabilir) | Seçimliktir (Doğrudan Kambiyo Zararı/Gideri yazılabilir) |
| Sözleşmenin 3. Yılı ve Sonrası | Seçimliktir (Doğrudan Gider veya Maliyet yazılabilir) | Seçimliktir (Doğrudan Kambiyo Zararı/Gideri yazılabilir) |
Geçici Vergi Dönemi Uyarısı: Taksit ödemeleri haricinde; her üç aylık geçici vergi döneminin sonunda bilançoda kalan 301, 302, 401 ve 402 hesap bakiyelerinin tamamının, TCMB döviz alış kurları üzerinden değerlemeye (kur güncellemesine) tabi tutulması unutulmamalıdır.