İşletmelerde özlük ve bordro işlemlerini yürütürken, işçinin işyerine zarar veren davranışları karşısında işverenin "Haklı Nedenle Fesih" (Madde 25/2) yetkisi en güçlü yasal kalkandır. Ancak bu yetki, usulüne uygun kullanılmadığı takdirde şirkete "İşe İade Davası" ve ağır tazminat yükleri olarak geri döner.
En Büyük İK Hatası: Geçerli vs. Haklı Neden
Şirketlerin mahkemelerde milyonlarca lira kaybetmesinin ana sebebi, kavram kargaşasıdır. Performans düşüklüğü veya verimsizlik "Geçerli" nedendir (Madde 18); savunma zorunludur ve tazminat ödenir. Hırsızlık, devamsızlık ve yalan beyan ise "Haklı" nedendir (Madde 25/2); tazminat ödenmez. Kavramları karıştırmak veya usulsüz bir fesih işlemi uygulamak, işvereni ağır yaptırımlarla karşı karşıya bırakır.
Madde 25/2 Kapsamındaki Başlıca Haklı Fesih Halleri
İşçinin işe girerken diploma, yabancı dil veya sabıka kaydı gibi konularda şirkete sahte evrak sunması haklı nedenle derhal fesih sebebidir.
İşçinin şirketin ticari sırlarını sızdırması, zimmetine para geçirmesi, hırsızlık yapması veya işvereni aldatıcı hareketlerde bulunmasıdır.
İşçinin, işverene veya iş arkadaşlarına hakaret etmesi, asılsız ihbarlarda bulunması, işyerinde kavga etmesi veya cinsel tacizde bulunmasıdır.
Ardı ardına 2 iş günü veya bir ayda toplam 3 iş günü mazeretsiz olarak işe gelmemek fesih yetkisi verir. Mutlaka tutanakla sabitlenmelidir.
Tazminatsız Fesihte (Madde 25/2) İşçi Hakları Tablosu
İş sözleşmesi ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık sebebiyle, ilgili SGK kusur kodlarıyla (Örn: Kod-46, Kod-48 vb.) feshedilen işçinin yasal alacak durumu aşağıdaki gibidir:
| İşçinin Talebi / İlgili Hak | Madde 25/2 Kapsamında Yasal Sonuç |
|---|---|
| Kıdem Tazminatı | ÖDENMEZ (Çalışan Hak Edemez) |
| İhbar Tazminatı | ÖDENMEZ (İhbar süresi kullandırılamaz) |
| İşsizlik Maaşı (İŞKUR Ödeneği) | ALAMAZ (Kusur kodları nedeniyle reddedilir) |
| İçeride Kalan Ücret ve Yıllık İzin Parası | ÖDENMEK ZORUNDADIR (Kazanılmış haktır) |