Matrah Ayrıştırması Nasıl Yapılır? (Formül)
İmalatçı şirketler çoğu zaman sadece kendi ürettikleri malları satmazlar. Aynı zamanda dışarıdan hazır alıp sattıkları (ticari) emtialar da bulunabilir. Bu durumda, %12,5'lik indirimli oranın uygulanacağı Kurumlar Vergisi matrahının tespiti, şirketin üretim faaliyetlerinden elde ettiği kazançların bir bütün olarak değerlendirilmesiyle formüle edilir.
İndirimli Oran Uygulanacak Matrah Formülü
Bulunan bu tutara %12,5 oranı; matrahtan arta kalan tutara (ticari mal satışı vb.) ise %25 genel oran uygulanır.
Örnek 1: Üretim ve Alım-Satımı Birlikte Yapan İşletme
(T) Halı A.Ş., kendi fabrikasında halı üretmekte ve aynı zamanda dışarıdan hazır aldığı halıların alım-satımını (ticaretini) yapmaktadır. Şirketin 2026/2027 dönemi beyannamesinde KKEG (Kanunen Kabul Edilmeyen Gider) tutarı 25.000.000 TL'dir. Kurumlar Vergisi yükü aşağıdaki gibi hesaplanır:
| Hesaplama Kalemi | Tutar (TL) |
|---|---|
| Halı İmalatıyla İlgili Kazanç (Üretim) | 250.000.000 |
| Halı Alım Satımıyla İlgili Kazanç (Ticari) | 75.000.000 |
| Ticari Bilanço Kârı Toplamı | 325.000.000 |
| Kanunen Kabul Edilmeyen Giderler (+ KKEG) | 25.000.000 |
| Kurumlar Vergisi Matrahı (Toplam) | 350.000.000 |
| %12,5 Orana Tabi Matrah (350M × 250M / 325M) | 269.500.000 |
| %25 Orana Tabi Matrah (350M - 269.5M) | 80.500.000 |
| Ödenecek Toplam Kurumlar Vergisi (33.687.500 + 20.125.000) | 53.812.500 |
Önemli Detay: Üretim Bandında Zarar Olması
Eğer şirket birden fazla üretim yapıyorsa (Örneğin; Makine imalatından kâr edip, çelik boru imalatından zarar ediyorsa), hesaplama yapılırken üretimden doğan zararlar, üretim kârlarından mahsup edilerek bir bütün halinde dikkate alınır. Ticari bilanço kârına oranlanacak olan "Üretim Faaliyeti Kazancı", bu mahsup sonrası kalan net üretim tutarıdır.