Şirketlerin ticari ilişkilerinden doğan alacak, eser veya haksız rekabet davalarında hangi usulün uygulanacağı, uyuşmazlığın süresini ve maliyetini doğrudan etkileyen en kritik usul hukuku kurallarından biridir. Anayasa Mahkemesi'nin son kararı, kurumsal davalarda iddia ve savunmaların nasıl şekilleneceğini netleştirmiştir.
Basit Yargılama Usulü ile Yazılı Yargılama Arasındaki Farklar
Basit yargılama usulü (HMK m. 316 ve devamı), yazılı yargılama usulüne göre çok daha hızlı ve sade bir prosedür öngörür. Bu durum, şirket vekillerinin dava öncesinde tüm delilleri eksiksiz toplamış olmasını zorunlu kılar.
Yazılı usulde tarafların ikişer dilekçe verme hakkı (Dava, Cevap, Cevaba Cevap, İkinci Cevap) bulunurken, basit yargılamada süreç sadece Dava Dilekçesi ve Cevap Dilekçesi ile tamamlanır. Düplik aşaması yoktur.
Taraflar, ellerindeki tüm delilleri dava ve cevap dilekçeleriyle birlikte mahkemeye sunmak zorundadır. İddia ve savunmanın genişletilmesi veya değiştirilmesi yasağı, yazılı usule göre çok daha erken bir aşamada başlar.
2026 Yılı İçin 2.861.000 TL Sınırı Nasıl Hesaplanır?
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) 4. maddesinde temel sınır "1.000.000 TL" olarak belirtilmiştir. Ancak bu tutar sabit değildir; HMK Ek Madde 1 uyarınca her yıl yeniden değerleme oranına (YDO) göre artırılmaktadır. 2025 yılı için açıklanan %25,49'luk YDO üzerinden yapılan hesaplama ile, 2026 yılında miktar veya değeri 2.861.000 TL'yi geçmeyen ticari uyuşmazlıklarda basit yargılama kuralları işletilir.
Anayasa Mahkemesi İptal Gerekçelerini Neden Reddetti?
Ankara 5. Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından yapılan başvuruda; basit usulün "hak arama özgürlüğünü ve adil yargılanmayı" zedelediği, kısmi alacak davası açanlarla sınırı aşan davalar arasında eşitsizlik yarattığı iddia edilerek kuralın iptali istenmiştir. Ancak Yüksek Mahkeme bu gerekçeleri reddetmiştir.
| İtiraz Konusu | AYM'nin Hukuki Gerekçesi (K: 2026/113) |
|---|---|
| Hukuki Belirlilik İlkesi | Parasal sınırın hangi yöntemle (Yeniden Değerleme Oranı) artırılacağı kanunda açıktır, belirsizlik yoktur. |
| Makul Sürede Yargılanma | Anayasa Madde 141 uyarınca davaların "mümkün olan süratle" sonuçlandırılması bir kamu yararıdır ve basit usul bu amaca hizmet etmektedir. |
| Savunma ve Delil Hakkı | Taraflar, ilk dilekçeleriyle iddialarını sunup delillerini çeliştirebilmektedir. Cevaba cevap aşamasının olmaması, hakkaniyete aykırı "katlanılamaz bir sonuç" doğurmaz. |
Şirketler İçin Kritik Hukuki Uyarı
Basit yargılama usulünün uygulandığı ticari davalarda mahkemeler genellikle tensip tutanağı ile birlikte kesin süreler vererek uyuşmazlığı hızla tahkikat aşamasına geçirir. Şirketlerin, alacaklarını veya savunmalarını (fatura, e-arşiv, cari hesap mutabakatı, e-posta yazışmaları) dava açılmadan önce eksiksiz olarak hukuk müşavirlerine teslim etmesi hayati önem taşır. "Daha sonra sunarız" yaklaşımı bu usulde hak kaybına (preklüzyon) yol açar.