İş dünyası ve hukuk camiası tarafından uzun süredir beklenen, Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun (12. Yargı Paketi) TBMM Genel Kurulunda kabul edilerek yasalaştı[cite: 1]. Özellikle Anayasa Mahkemesi'nin daha önceki iptal kararları doğrultusunda yapılan bu revizyonlar, şirketlerin ticari alacak tahsilatlarını ve dava stratejilerini doğrudan şekillendirecektir.
1. Ticari İşlerde Kanuni ve Temerrüt Faizi Hesaplaması Değişti
Şirketler arası ticari sözleşmelerde veya geciken ödemelerde en çok yaşanan uyuşmazlıklardan biri uygulanacak faiz oranıdır. Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararı sonrasında Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun’un ilgili hükümleri yeniden düzenlenmiştir[cite: 1].
Türk Borçlar Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu'na göre faiz ödenmesi gereken ancak miktarı sözleşmeyle belirlenmemiş hallerde ödemeler; Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont oranının yüzde 80'i üzerinden yapılacaktır[cite: 1].
Eğer 30 Haziran tarihindeki güncel reeskont oranı, önceki yılın 31 Aralık oranından 5 puan veya daha fazla farklıysa, yılın ikinci yarısında (Temmuz-Aralık dönemi) 30 Haziran günü belirlenen oranın yüzde 80'i geçerli kabul edilecektir[cite: 1].
Şirketler Finansal Sistemlerini Nasıl Güncellemeli?
Yürürlüğe giren bu yeni faiz denklemi karşısında şirketlerin muhasebe ve finans departmanlarının uygulaması gereken adımlar şunlardır:
Adım 1: B2B Sözleşmelerin Revize Edilmesi
Mevcut ticari alım-satım ve tedarik sözleşmelerinizdeki "gecikme zammı" ve "temerrüt faizi" maddelerini kontrol edin. Sözleşmede spesifik bir oran (Örn: Aylık %3) belirtilmemişse, otomatik olarak TCMB Reeskont oranının %80'i devreye girecektir.
Adım 2: ERP ve Muhasebe Yazılımlarının Güncellenmesi
Faturalandırma ve cari hesap modüllerinizde, geciken alacaklara işletilen vade farkı faiz formüllerini, yasanın getirdiği 6 aylık periyodik güncelleme şartlarına (30 Haziran kontrolü) uyumlu hale getirin.
Adım 3: İcra Takiplerinde Faiz Talebi
Yeni açılacak ticari icra takiplerinde, takip talebine yazılacak yasal/temerrüt faizi oranlarının avukatlarınız tarafından yeni "reeskont %80" kuralına göre talep edildiğinden emin olun.
2. HMK: Belirsiz Alacak Davasının Kaldırılması
İş davaları ve ticari uyuşmazlıklarda sıklıkla başvurulan Hukuk Muhakemeleri Kanunu'ndaki (HMK) "Belirsiz alacak davası" başlıklı hüküm tamamen yürürlükten kaldırılmıştır[cite: 1].
Bunun yerine getirilen yeni sisteme göre; alacağın sadece bir kısmının dava edildiği (kısmi dava) durumlarda, talep konusu miktar aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın tahkikat aşaması sona erene kadar artırılabilecektir[cite: 1]. Artırılan bu kısım için zaman aşımı, davanın açıldığı ilk tarihten itibaren kesilmiş sayılacaktır[cite: 1].
3. İcra, İflas ve Miras Satışlarında Elektronik Dönem
Şirketlerin icra ihalelerinden gayrimenkul veya varlık alımlarını da doğrudan etkileyecek şekilde İcra ve İflas Kanunu ile Türk Medeni Kanunu'nda dijitalleşme adımları atılmıştır[cite: 1].
| İşlem Türü | Yeni Yasal Düzenleme (12. Yargı Paketi) |
|---|---|
| Miras Kalan Taşınmaz Satışı | Ortaklığın satış suretiyle giderilmesine karar verilen durumlarda, birinci açık artırma sadece malik olan mirasçılar arasında yapılacaktır[cite: 1]. |
| Elektronik Satış Portalı (UYAP) | Vesayet altındaki kişilerin taşınmazları ve değerli şeyler dışındaki taşınırları, vesayet makamının talimatıyla UYAP'a entegre elektronik portalda açık artırmayla satılacaktır[cite: 1]. |
| İhale Teminatının İadesi | En yüksek teklifi verip ihale bedelini yatırmayan alıcının teminatı iade edilmeyip öncelikle satış masraflarından düşülecek, kalan miktar hak sahiplerine ödenecektir[cite: 1]. |
4. Ceza Kanunlarında Şirketleri İlgilendiren Diğer Kararlar
Şirketlerin banka ve ödeme sistemlerini ilgilendiren dolandırıcılık suçlarına iştirak konusunda da indirime gidilmiştir. Türk Ceza Kanunu'na eklenen fıkraya göre; dolandırıcılık ve nitelikli dolandırıcılık suçlarına iştirakin, kendisine veya başkasına ait banka, kripto varlık veya ödeme aracı hesaplarının kullanılmasını sağlayan zorunlu bilgileri başkasına vermekle sınırlı kalması halinde, verilecek ceza yarı oranında indirilecektir[cite: 1].