Kimler Kira Stopajı Ödemek Zorundadır? (Mükellefiyet)
Kira stopajı her kira işleminde doğmaz. Stopajın doğması için kiralayanın (kiracının) ve mülk sahibinin hukuki statüsü belirleyicidir:
İşyeri Kira Stopajı: Oran, Hesaplama ve Muhasebe Kayıtları
Ticari işletmelerin kiraladıkları ofis, dükkân veya depolar için mülk sahibi adına devlete ödedikleri Kira Stopajının (Gelir Vergisi Kesintisi) yasal oranları, brütten nete hesaplama formülü ve yevmiye kayıtları.
"Net Kira" Sözleşmelerindeki Büyük Tuzak!
Mülk sahipleri genellikle sözleşmeyi "Net 20.000 TL" olarak yapmak ister. Eğer sözleşmenizde kira bedeli NET olarak belirlenmişse, maliyeye ödenecek %20 stopajı cebinizden (şirketin kasasından) karşılamak zorunda kalırsınız. Net kirayı brüte çevirmek için Net tutarı 0.80'e bölmeniz gerekir. (Örn: 20.000 / 0.80 = 25.000 TL Brüt Kira). Bu durumda mülk sahibine 20.000 TL öderken, devlete 5.000 TL stopaj ödersiniz ve şirketinize toplam maliyeti 25.000 TL olur. Sözleşmeleri her zaman "Brüt" tutar üzerinden imzalayın.
Stopaj Var (Gerçek Kişiden Kiralama)
Şirketiniz (LTD, A.Ş. veya Şahıs İşletmesi), vergi mükellefi olmayan normal bir vatandaştan (Ahmet Bey'den) ofis kiralarsa %20 Stopaj kesmek zorundadır.
Stopaj Yok (+KDV Var)
Şirketiniz, yeri başka bir ticari şirketten (Örn: XYZ Emlak A.Ş.) kiralarsa, mülk sahibi size +KDV'li Fatura keser. Fatura kesildiği için Stopaj sıfırdır (yoktur).
Konut Kiralarında Durum
Eğer bir birey, oturmak için (mesken olarak) ev kiralarsa, ticari bir faaliyet olmadığı için konut kiralarında hiçbir şekilde Stopaj yoktur.
İşyeri Kira Stopajı Hesaplama Formülleri (%20 Oran Üzerinden)
Mali müşavirlerin ve CFO'ların bordrolama (Muhtasar) yaparken kullandığı yasal hesaplama formülleri şunlardır:
| Sözleşme Türü | Hesaplama Formülü ve Çıktısı |
|---|---|
| Sözleşme BRÜT Olarak Yapılmışsa (Örn: Brüt 10.000 TL) |
Stopaj Tutarı: Brüt Tutar x 0.20 (10.000 x %20 = 2.000 TL Devlete) Net Ödenen: Brüt Tutar - Stopaj (10.000 - 2.000 = 8.000 TL Mülk Sahibine) |
| Sözleşme NET Olarak Yapılmışsa (Örn: Net 10.000 TL) |
Brütü Bulma: Net Tutar / 0.80 (10.000 / 0.80 = 12.500 TL Şirkete Toplam Maliyet) Stopaj Tutarı: Brüt Tutar x 0.20 (12.500 x %20 = 2.500 TL Devlete) |
İşyeri Kirası ve Stopajı Muhasebe (Yevmiye) Kaydı Nasıl Yapılır?
Bir şirketin aylık net 40.000 TL (Brüt 50.000 TL) tutarındaki işyeri kirasını ödediğini ve ilgili %20'lik stopajı tahakkuk ettirdiğini varsayalım. Doğru muhasebe kaydı (Tek Düzen Hesap Planına göre) şu şekilde olmalıdır:
/* KİRA TAHAKKUK VE ÖDEME KAYDI (Aylık) */
770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ (Borç) ............. 50.000,00 TL // Brüt Kira (Şirketin Toplam Maliyeti)
360 ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR (Alacak) ..... 10.000,00 TL // %20 Stopaj (Vergi Dairesine Ödenecek)
102 BANKALAR (Alacak) ..................... 40.000,00 TL // Mülk Sahibinin Hesabına Yatan Net Tutar
770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ (Borç) ............. 50.000,00 TL // Brüt Kira (Şirketin Toplam Maliyeti)
360 ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR (Alacak) ..... 10.000,00 TL // %20 Stopaj (Vergi Dairesine Ödenecek)
102 BANKALAR (Alacak) ..................... 40.000,00 TL // Mülk Sahibinin Hesabına Yatan Net Tutar
Yukarıdaki kayıtta da görüldüğü üzere, şirketin Gider tablosuna (770 Hesap) yansıyan tutar her zaman Brüt Kira (50.000 TL) tutarıdır. Şirket bu brüt tutarın tamamını yasal olarak "Gider" yazarak Kurumlar Vergisi matrahından düşer.
İşyeri Kiraları ve Stopaj Hakkında SSS
Stopaj (Muhtasar) beyannamesi ne zaman verilir ve ödenir?
Kira stopajları Muhtasar Beyanname ile devlete bildirilir. Şirketinizin çalışan sayısına göre Muhtasar beyanname aylık veya 3 aylık olarak verilebilir. İlgili ayın veya 3 aylık dönemin bitimini takip eden ayın 26. gününün akşamına kadar beyan edilip aynı süre içinde vergi dairesine ödenmelidir.
Kirayı elden (nakit) ödersem stopajdan kurtulur muyum?
Kesinlikle hayır! İşyeri kira ödemelerinin tutarı ne olursa olsun (1 TL dahi olsa) Bankadan veya PTT aracılığıyla yapılması yasal bir zorunluluktur. Kirayı elden nakit öderseniz hem stopaj vergi kaçakçılığı cezası (Vergi Ziyaı) yersiniz hem de bankadan ödememe (Teçvik) cezası (Özel Usulsüzlük) kesilir. Toplam ceza kiranın çok ötesine geçer.
Mülk sahibi Gurbetçi (Dar Mükellef) ise yine stopaj kesilir mi?
Evet, mülk sahibinin Türkiye'de yaşamaması (Dar Mükellef olması) durumu değiştirmez. Şirketiniz, gurbetçi mülk sahibine kiranın netini gönderirken, brüt tutar üzerinden %20 stopajı kesip Türk Vergi Dairesine yatırmak zorundadır. Hatta bu stopaj sayesinde gurbetçi mülk sahibi beyanname vermekten muaf olur.