Yakın zamanda verilen Yargıtay kararlarına göre; İkale sözleşmesinde çalışanlara ödenen "Yıllık İzin Ücreti Alacakları" ve benzeri yan hak ödemeleri, kıdem tazminatı gibi değerlendirilemeyeceğinden SGK Prime Esas Kazanca (SPEK) ve gelir vergisine tabi tutulabilir. Şirketlerin ikale (anlaşma) bedelini oluştururken, kalemin adını "Yıllık izin karşılığı" olarak değil, "İş güvencesi tazminatı" veya "İlave ikale bedeli" olarak kurgulaması vergisel riskleri (cezaları) ortadan kaldırmak için kritik öneme sahiptir.
Kurumsal İş Hukuku Kurulunca Doğrulanmış Rehber
İNSAN KAYNAKLARI VE FİNANSAL RİSK YÖNETİMİ
İkale Sözleşmesi Kapsamındaki Ödemelerin Vergi ve SGK İstisnaları
İşe İade Davasını Engeller
GVK Madde 61 Kalkanı
SGK Prim Muafiyeti
Büyük ölçekli şirketlerde personel tasfiyesi sürecini işe iade davası riski olmadan yönetmenin en güvenli yolu olan İkale (Bozma) Sözleşmesi ile sağlanan milyonlarca liralık vergi ve SGK avantajlarını keşfedin.
İkale Sözleşmesi (Bozma Sözleşmesi) Nedir?
İş hukukumuzda açıkça düzenlenmemiş olsa da, Borçlar Hukuku'nun "sözleşme serbestisi" ilkesine dayanan ikale, iş sözleşmesinin tarafların ortak iradesiyle bozulmasıdır. Ancak bir ikale sözleşmesinin yargı önünde geçerli sayılabilmesi için Yargıtay'ın aradığı altın kural "Makul Yarar" kriteridir.
Makul yarar; işçinin sadece yasal kıdem ve ihbar tazminatını alarak işten ayrılmasını değil, tek taraflı fesihte alamayacağı ilave bir tutarı (ikale bedeli / ek tazminat) da almasını ifade eder. Aksi halde Yargıtay bu anlaşmayı geçersiz sayarak geçersiz işçi çıkarma olarak değerlendirir.
Gelir Vergisi İstisnası (GVK 61)
İkale kapsamında ödenen "İş sonu tazminatı" veya "İlave tazminat", işçinin kıdemine göre hesaplanan en yüksek devlet memuru emekli ikramiyesini aşmayan kısımları için Gelir Vergisinden tamamen istisnadır.
SGK Prim Muafiyeti
İkale bedeli adı altında yapılan ve işsizlik sigortası veya kıdem tazminatı niteliğindeki toplu ödemeler, SGK Prime Esas Kazanç (SPEK) matrahına dahil edilmez. Şirket %22.5'luk işveren priminden kurtulur.
C-Level Finansal Analiz: Fesih vs. İkale
Bir personelin işten ayrılış sürecinde ödenecek vergiler, şirketin genel bordro maliyetlerini derinden etkiler. Aşağıdaki tablo, İK departmanlarının neden tek taraflı fesih yerine İkale (Karşılıklı Anlaşma) masasına oturması gerektiğini finansal olarak özetlemektedir:
Tazminat ve Bordro Maliyetleri Yönetimi
Bordro / Tazminat Kalemi
Tek Taraflı Fesih (İşten Çıkarma)
İkale Sözleşmesi (Karşılıklı Anlaşma)
Kıdem Tazminatı
Gelir vergisinden istisnadır, SGK kesilmez, sadece DV alınır.
Gelir vergisinden ve SGK priminden istisnadır. Sadece DV.
İhbar Tazminatı / Ek Ödemeler
İhbar tazminatından hem Gelir Vergisi (dilime göre %15-%40) hem de SGK primi kesilir.
İkale bedeli olarak kurgulandığında SGK priminden ve belirli bir limite kadar Gelir Vergisinden istisna tutulur.
Sözleşme usulüne uygunsa işe iade davası açılamaz. Maliyet en başından %100 öngörülebilirdir.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
İkale sözleşmesinde kıdem tazminatı ödenmek zorunda mı?
İkale sözleşmesi bir "anlaşma" olduğundan, kanuni hak olan kıdem tazminatı doğrudan bu adla ödenmek zorunda değildir; taraflar başka bir toplam bedel üzerinde anlaşabilir. Ancak Yargıtay'ın "Makul Yarar" kriteri gereği, işçiye ödenecek genel bedelin en az kıdem ve ihbar tazminatı toplamından (hatta buna ek bir iki maaş ilavesinden) oluşması beklenir. Aksi halde sözleşme işçi aleyhine geçersiz sayılabilir.
İkale bedeli SGK prime esas kazanca (SPEK) dahil midir?
Hayır, SGK mevzuatına göre ikale bedeli, kıdem ve ihbar tazminatı niteliğindeki toplu ödemeler kapsamında değerlendirilir ve SGK Prime Esas Kazanç (SPEK) matrahına dahil edilmez. Yani bu tutar üzerinden işçi ve işveren SGK primi kesilmez.
İkale sözleşmesi imzalayan işçi işsizlik maaşı alabilir mi?
İşsizlik ödeneği (maaşı) alabilmenin temel şartı, iş sözleşmesinin "işveren tarafından haklı bir neden olmaksızın" feshedilmiş olmasıdır. İkale sözleşmesinde iş akdi karşılıklı anlaşma ile sona erdiğinden (kod 22 çıkış kodu), işçi kural olarak İŞKUR'dan işsizlik maaşı alamaz. Bu nedenle makul yarar hesaplanırken, işçinin mahrum kalacağı işsizlik maaşının da ikale bedeline eklenmesi önerilir.
Tazminat ve İş Hukuku Risklerinizi Yönetin
Üst düzey yöneticilerin (C-Level) tasfiyesi veya toplu işten çıkarmalarda, standart fesih evrakları şirketinizi devasa vergi cezaları ve davalarla baş başa bırakır. "İkale Sözleşmesi" kurgusu yapmak ve vergi istisnalarından faydalanmak için kurumsal mali destek alın.
İMM Mali Müşavirlik web sitemizde yasal uyumluluk ve size en iyi deneyimi sunabilmek adına çerezler (cookies) kullanılmaktadır. Devam ederek KVKK ve Çerez Politikası şartlarını kabul etmiş sayılırsınız.
