İhracat Bedeli Kapatma Süreci Nasıl İşler?
Türkiye'de ihracat yapan imalat ve ticaret şirketleri için en kritik operasyon gümrük beyannamesinin kapanması değil, paranın ülkeye yasal statüde sokulmasıdır. Süreç adım adım şu şekilde ilerlemelidir:
Adım 1: Dövizin Transferi (Maksimum 180 Gün)
Gümrük Çıkış Beyannamesinin (GÇB) fiili olarak kapandığı günden itibaren yasal kronometre başlar. İhracat bedelinin tam 180 gün içerisinde firmanın Türkiye'deki ticari banka hesaplarına girmesi zorunludur.
Adım 2: İBKB (DAB) Düzenlenmesi
Gelen döviz bedeli hesaba düştüğü an, eski adıyla Döviz Alım Belgesi (DAB), yeni adıyla İhracat Bedeli Kabul Belgesi (İBKB) oluşturulması için bankaya talimat verilir.
Adım 3: %35 Döviz Bozdurma ve Terkin
Düzenlenen İBKB'deki tutarın en az %35'i, işlem tarihindeki Merkez Bankası kuru üzerinden zorunlu olarak Türk Lirasına çevrilir. Bu işlemle birlikte ihracat dosyası yasal olarak kapatılmış (terkin edilmiş) olur.
Yasal Risk: Cumhuriyet Savcılığı Suç Duyurusu
180 günlük yasal süre içinde dövizi ülkeye getirmez veya eksik getirip dosyayı kapatmazsanız, çalıştığınız ticari banka durumu önce Vergi Dairesi Başkanlığına ihbar etmekle yükümlüdür. Vergi dairesinin göndereceği 90 günlük ihbarnamede mücbir sebep sunamazsanız, hakkınızda Kambiyo Mevzuatına Muhalefet suçundan doğrudan Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunulur ve ağır para cezaları uygulanır.
2026 Döviz Dönüşüm Desteği: Teşvik ve Sınırlar
Devlet, dövizi yurda getirme kuralını bir yaptırım olarak sunarken, aynı zamanda Merkez Bankasına döviz bozduran ihracatçı firmalara ciddi bir nakit hibe programı da sunmaktadır. 28.07.2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan tebliğ ile bu desteklerin oranları ve limitleri yeniden güncellenmiştir.
İhracatçıya %3'e Varan Döviz Dönüşüm Desteği
Firmaların yurt dışı kaynaklı dövizlerinin aracı banka aracılığıyla Merkez Bankasına satışı (İBKB düzenlenmesi) sırasında, talepte bulunulması kaydıyla; firmalara dönüşüm kuru üzerinden Türk Lirasına çevrilen tutarın %2’si kadar Döviz Dönüşüm Desteği nakden ödenir.
Özel İstisna: Bu destek tutarı, 31.01.2027 tarihine kadar %3 oranında artırımlı olarak ödenecektir. Ayrıca 01.10.2026 tarihinden itibaren döviz almama yasağı kuralı resmi olarak kaldırılmaktadır.
Ancak bu hibe desteğini alabilmenin ve ihracat Exim kredilerinden faydalanabilmenin çok kritik bir "Bilanço Kriteri" bulunmaktadır: Döviz Pozisyonu Oranı Sınırı.
| Bilanço Rasyosu (Hesaplama) | Oran Durumu | Kredi ve Teşvik Sonucu |
|---|---|---|
| (Döviz + Altın Varlıkları) / Net Satışlar | Oran %10'un Altındaysa (< %10) | Exim Kredisi Kullanabilir ve Dönüşüm Desteği Alabilir |
| (Döviz + Altın Varlıkları) / Net Satışlar | Oran %10'dan Büyükse (> %10) | Exim Kredisi Kullanamaz, Teşvik Talebi Reddedilir |
Kimler İBKB Zorunluluğundan Muaftır?
Her ihracat veya yurt dışı faturası 180 gün ve %35 bozdurma kuralına tabi değildir. Sistemin sunduğu yasal muafiyetler şunlardır:
- Hizmet İhracatı Yapanlar: Yazılım şirketleri, dijital ajanslar, mimarlık ofisleri veya yurt dışına danışmanlık faturası kesen şirketler için bedel getirme ve %35 bozdurma zorunluluğu YOKTUR. Uygulama sadece Gümrük Çıkış Beyannamesine (GÇB) bağlı mal ihracatlarını kapsar.
- Mikro İhracat İstisnası (15.000 USD Altı): ETGB (Elektronik Ticaret Gümrük Beyannamesi) kapsamında yapılan ve tutarı 15.000 USD (veya eşit karşılığı döviz) altında kalan e-ticaret satışlarında İBKB kapatma zorunluluğu aranmaz.
- İstisna Ülkeler Listesi: Ekonomik ambargo, bankacılık sorunu veya savaş hali bulunan belirli ülkelere (İran, Suriye, Filistin vb.) yapılan ticari ihracatlar, Hazine Bakanlığı listesi dahilinde süre kısıtlamasından istisnadır.