KÜRESEL TEDARİK VE YEŞİL MUTABAKAT

Yeşil Liman (Green Port) Sertifikası Zorunluluğu ve Genişletilen Cezalar

Q: Yeşil Liman Sertifikası hangi tesisler için zorunludur?

Uluslararası ticarete açık konteyner terminalleri, Ro-Ro limanları ve dökme yük elleçleyen büyük kıyı tesisleri için uyum sürecine tabi yasal bir zorunluluktur.

Q: Limanın Yeşil Sertifikasının olmaması doğrudan ihracatçı firmayı nasıl cezalandırır?

Doğrudan ceza olmasa da ihracatçı, Avrupa Birliği SKDM kapsamında yüksek karbon skoru beyan etmek zorunda kalarak fahiş Karbon Vergisi ödemekle karşı karşıya kalır.

Q: Sertifika alındıktan sonra geçerlilik (yenileme) süresi ne kadardır?

Sertifikalar belirli periyotlarla yenilenir. Ancak Bakanlık, ara denetimler yaparak tesisin ISO çevre ve enerji standartlarını koruyup korumadığını sürekli denetler.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından kıyı tesisleri için zorunlu hale getirilen Yeşil Liman Sertifikasyon Sistemi. SKDM (Karbon Vergisi) uyumu, liman işletmecilerine uygulanan yaptırımlar ve ihracat devlerini bekleyen dolaylı maliyetler.

C-Level Sürdürülebilirlik Özeti (TL;DR): Türkiye'nin deniz ticaretindeki rekabet gücünü korumak ve Avrupa Yeşil Mutabakatı'na uyum sağlamak amacıyla yürürlüğe giren Yeşil Liman (Green Port) Sertifikası, kıyı tesislerinin çevreye duyarlı, düşük emisyonlu ve enerji verimliliği yüksek operasyonlar yürütmesini zorunlu kılar. Tesislerin ISO 14001 (Çevre) ve ISO 50001 (Enerji) standartlarını entegre etmesi ve "Sera Gazı Emisyon İzleme" sistemlerini kurması şarttır. Bu kurallara uymayan liman işletmecilerine yönelik cezai yaptırımlar genişletilmiş olup, ağır idari para cezalarından faaliyetin geçici olarak durdurulmasına kadar varan yasal kısıtlamalar söz konusudur. Süreç, sadece limanları değil; uluslararası lojistik ve navlun maliyetlerini optimize etmeye çalışan büyük ihracatçıları da derinden etkilemektedir.

İhracatçılar İçin SKDM (Karbon Ayak İzi) Riski

Yeşil Liman sertifikası olmayan bir tesis üzerinden mal ihraç eden şirketler, Avrupa Birliği'nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM) kapsamında yüksek karbon ayak izi (Scope 3) beyan etmek zorunda kalacaktır. Bu durum, holdinginizin ve A.Ş.'nizin Avrupa pazarında ekstra Karbon Vergisi ödemesine, ürün maliyetlerinin artmasına ve küresel tedarik zinciri ihalelerinden elenmesine neden olacak devasa bir finansal risktir.

Yeşil Liman Sertifikasyonu İçin Aranan Temel Kriterler

Liman işletmecilerinin ve kıyı tesislerinin sertifika alabilmesi ve uluslararası gemilere (navlun) hizmet verebilmesi için kurumsal altyapılarını aşağıdaki standartlara göre dizayn etmeleri gerekmektedir:

ISO Standartları Entegrasyonu

Tesisin ISO 14001 (Çevre Yönetimi), ISO 45001 veya 50001 (Enerji Yönetimi) ile ISO 9001 (Kalite) belgelerine sahip olması yasal bir ön koşuldur.

Sera Gazı ve Atık Yönetimi

Liman içindeki araçların elektrifikasyonu, gemi atıklarının "Sıfır Atık" projesine uygun bertarafı ve periyodik emisyon ölçüm raporlarının sunulması şarttır.

Enerji Verimliliği ve Yenilenebilir Kaynaklar

Liman operasyonlarında tüketilen enerjinin ölçülebilir oranda Güneş (GES) veya Rüzgar (RES) gibi yenilenebilir enerji kaynaklarından sağlanması hedeflenir.

Kurallara Uymayan Tesisler İçin Uygulanan Yaptırımlar

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'nın genişlettiği denetim mekanizması ile birlikte, belirlenen uyum süreleri içerisinde gerekli çevre ve enerji standartlarını sağlayamayan tesisleri bekleyen hukuki yaptırımlar şunlardır:

İhlal Durumu ve Yaptırım Türü	CFO ve Tedarik Zinciri Etkisi
İdari Para Cezaları (Kademeli Artış)	Belirlenen süre içinde atık yönetimi veya emisyon hedeflerini tutturamayan tesislere çevre kanunu kapsamında ağır para cezaları uygulanır. Bu maliyetler lojistik firmalarına navlun zammı olarak yansıyacaktır.
Faaliyetin Geçici veya Kalıcı Durdurulması	Sertifikasyon şartlarını ısrarla yerine getirmeyen ve çevre kirliliği yaratan limanların rıhtım/iskele operasyonları Bakanlıkça askıya alınır. İhracatçının malları gümrükte kalabilir.
Uluslararası İtibar ve İhale Kaybı	Yeşil Liman logolu olmayan tesisler, Avrupa merkezli küresel gemi acenteleri (Maersk, MSC vb.) tarafından dışlanacak; tesisin ticari operasyon hacmi doğrudan çökecektir.

Yeşil Liman (Green Port) Hakkında SSS

Yeşil Liman Sertifikası hangi tesisler için zorunludur?

Yönetmelik kapsamında uluslararası ticarete açık konteyner terminalleri, Ro-Ro limanları, sıvı ve katı dökme yük elleçleyen tüm büyük kıyı tesisleri ve liman işletmeleri için zorunlu ve kademeli uyum sürecine tabi bir sertifikasyon programıdır.

Limanın Yeşil Sertifikasının olmaması doğrudan ihracatçı firmayı nasıl cezalandırır?

Doğrudan devlet tarafından ihracatçıya bir ceza kesilmez. Ancak, Avrupa Birliği'ne ihracat yapıyorsanız, SKDM kuralları gereği lojistik aşamasındaki karbon emisyonunuzu (Kapsam 3) hesaplamanız istenir. Kirli (sertifikasız) bir liman kullandığınızda ürününüzün karbon skoru yüksek çıkacağı için, sınırda ödeyeceğiniz SKDM Karbon Vergisi artacak, ürününüzün Avrupa'daki rekabet gücü eriyecektir.

Sertifika alındıktan sonra geçerlilik (yenileme) süresi ne kadardır?

Yeşil Liman sertifikaları genellikle belirli periyotlarla (örn. 3 yıl) yenilemeye tabidir. Ancak Bakanlık yetkilileri ve bağımsız denetçiler, bu süre içinde habersiz ara denetimler yaparak tesisin ISO standartlarını (enerji ve atık yönetimi) aktif olarak koruyup korumadığını kontrol etme hakkına sahiptir.

SMMM Ayşe Nil Boyacıoğlu, merkezi İstanbul Şişli'de bulunan İstanbul Mali Müşavirlik firmasının kurucusu olup; tüm Türkiye genelindeki girişimcilere, KOBİ'lere ve yabancı ortaklı global yatırımcılara 10 yılı aşkın süredir profesyonel mali danışmanlık hizmeti sunmaktadır.

Türkiye’nin önde gelen kurumlarında Muhasebe Müdürü ve Finans Yöneticisi olarak görev almış; vergi hukuku, Şahıs, Limited ve Anonim Şirket kuruluşu, Teknokent ve Serbest Bölge muhasebesi, e-ticaret ile ithalat-ihracat mevzuatı, SGK - bordrolama yönetimi, devlet teşvikleri, KDV iadesi ve uluslararası finansal raporlama (IFRS / UFRS) süreçlerinde üst düzey uzmanlık kazanmıştır. Resmi TÜRMOB üyesidir.

LinkedIn Hakkında Danışman