Yatırım Fonları Tasfiye Süreci ve SPK Yeni Kanun Teklifi (2026 Analizi)
09.10.2026 tarihli 2/3939 Esas Numaralı Kanun Teklifi ile portföy yönetim şirketleri ve fon piyasasında yaşanan likidite krizine karşı yürürlüğe konulan özel tasfiye rejimi, net yatırım tutarı hesaplamaları, 1.000.000 TL ara ödeme tavanı ve yöneticilerin şahsi mali sorumluluğu.
Sermaye piyasalarında fon güvenini yeniden tesis etmek amacıyla hazırlanan 2/3939 Esas Numaralı Kanun Teklifi, klasik tasfiye süreçlerinden tamamen ayrılarak Sermaye Piyasası Kurulu'na (SPK), Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu'na (TMSF) ve Yatırımcı Tazmin Merkezi'ne (YTM) olağanüstü operasyonel yetkiler tanımaktadır. Tasfiyenin amacı, fon portföyündeki varlıkların piyasada yangın satışı (fire sale) baskısı yaratılmadan en yüksek iktisadi değerle paraya çevrilmesidir.
Kanun Teklifinin Getirdiği Temel Tasfiye Parametreleri
Teklif kapsamında oluşturulan yasal mimari, fon katılma payı sahiplerinin haklarını koruma altına alırken manipülatif işlemlerle fon kaynaklarını eriten aktörleri şahsi mali sorumluluk kıskacına almaktadır.
| Düzenleme Alanı | Yasal Hüküm ve Uygulama Esası | Yetkili Merci |
|---|---|---|
| Tasfiye İdaresi | Kurulca belirlenen tasfiye kuruluşları; geri alım, hâkim ortağa satma, toptan satış veya borsa dışı satış yöntemleriyle varlıkları nakde çevirir. | SPK / Görevli Tasfiye Kuruluşu |
| Hak Sahipliği Tespiti | MKK, Takasbank, TEFAS, saklama ve dağıtım kuruluşlarının kayıtları mutabık kılınarak fon ve hesap bazında hak sahipleri belirlenir. | Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) |
| Net Yatırım Tutarı | Fiili nakit giriş ve çıkışları TÜFE + Yİ-ÜFE değişim ortalaması ile kıstelyevm usulü endekslenir, çıkışlar FIFO esasıyla düşülür. | Takasbank / MKK |
| Ara Ödeme Limiti | 1.000.000 TL altındaki yatırımcılara net tutar kadar; 1.000.000 TL ve üzerindeki yatırımcılara ise en fazla 1.000.000 TL ara ödeme yapılır. | Yatırımcı Tazmin Merkezi (YTM) |
| Geri Kazanım Hesabı | Haksız kazançlardan mahkemece el konulan/müsadere edilen paralar bu hesapta toplanır; kamu alacağı için dahi haczedilemez. | TMSF / YTM |
| Şahsi Sorumluluk | Mevzuata aykırı fon çıkışları nedeniyle doğan zararlar, PYŞ ve ilişkili yöneticilerden 6183 sayılı Kanun kapsamında cebren tahsil edilir. | TMSF / İstanbul İdare Mahkemeleri |
5 Adımda Fon Tasfiyesi ve Yatırımcı Ödeme Prosedürü
Tasfiyesine karar verilen fonlarda bireysel ve kurumsal yatırımcıların hak edişlerinin ödenmesi, kanun teklifinde belirlenen sıralı adımlarla gerçekleştirilecektir:
-
1. Sicil Mutabakatı ve Hak Sahipliğinin Dondurulması: MKK, Takasbank ve TEFAS sistemleri entegre edilerek fon katılma payı sahipliği hesap bazında dondurulur. SPKn 104, 106 ve 107. maddeler kapsamındaki suçlara iştirak edenler listeden ayrıştırılır.
-
2. Net Yatırım Tutarının Enflasyon Endekslemesiyle Belirlenmesi: Yatırımcının fona fiilen yatırdığı ana para, yatırıldığı tarihten tasfiye kararına kadar geçen süre için TÜİK TÜFE ve Yİ-ÜFE değişim oranlarının aritmetik ortalamasıyla değerlenir. Fondan daha önce yapılan çekişler FIFO yöntemiyle tenzil edilir.
-
3. 1.000.000 TL Tavanlı Ara Ödemelerin Dağıtımı: Tasfiye sürecinde elde edilen ilk likiditeden, net yatırım tutarı 1 milyon TL'nin altında olanlara ana paraları tam olarak, 1 milyon TL üzerindekilere ise azami 1 milyon TL tutarında ara ödeme YTM aracılığıyla aktarılır.
-
4. Haksız Kazançların ve Müsadere Edilen Malların İadesi: CMK 128 ve 131 kapsamında el konulan malvarlıkları ile emsal getirinin üzerinde haksız getiri elde edenlerin iade ettiği tutarlar, haczedilemez nitelikteki "Geri Kazanım Hesabı"nda toplanır.
-
5. Nihai Tasfiye Dağıtımı ve Mahsup İşlemleri: Fon portföyündeki tüm menkul kıymetlerin ve taşınmazların nakde dönüştürülmesi tamamlandığında, yapılan ara ödemeler mahsup edilerek katılma payı sahipliği oranında nihai bakiye dağıtılır ve katılma payları iptal edilir.
Piyasa Suçlularına ve Muvazaalı Çıkışlara Karşı Kesin Yasak
Kanun teklifinin en kritik hükümlerinden biri, Sermaye Piyasası Kanunu'nun 104, 106 veya 107. maddelerinde yer alan fiilleri işlediği SPK tarafından tespit edilen kişi ve kurumlara, tasfiye malvarlığından veya geri kazanım hesabından tek bir kuruş dahi ödeme yapılmayacak olmasıdır. Ayrıca krizden hemen önce olağan getirinin üzerinde kârla fondan ayrılanların emsal getiriyi aşan kısımları için geri çağırma ve iade mekanizmaları işletilecektir.
PYŞ Yöneticilerine 6183 Sayılı Kanun Kapsamında Takip
Fon kaynaklarını piyasa teamüllerine aykırı olarak ilişkili taraflara aktaran, teminatsız kredi veya ters repo işlemleriyle fonu zarara uğratan portföy yönetim şirketlerinin yönetim kurulu üyeleri ve imza yetkilileri doğrudan şahsi sorumluluk altına sokulmaktadır. Zararın şirketten tahsil edilememesi durumunda TMSF, Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun (6183) yetkilerini kullanarak yöneticilerin şahsi malvarlıklarına ihtiyati haciz tatbik edebilecektir. Uyuşmazlıklarda yetkili yargı mercii ise İstanbul İdare Mahkemeleri olarak belirlenmiştir.
Yatırım Fonları Tasfiyesi Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
1.000.000 TL üzerindeki fon yatırım tutarları ne zaman ödenecek?
Kanun teklifinin 4. maddesi gereğince, acil likidite ihtiyacını karşılamak üzere hak sahiplerine net yatırım tutarını aşmamak şartıyla 1.000.000 TL'ye kadar ara ödeme yapılacaktır. 1 milyon TL'yi aşan bakiye alacaklar ise fon portföyündeki hisse senedi ve diğer varlıkların görevli kuruluşlarca piyasa koşullarında nakde çevrilmesi ve geri kazanım hesaplarındaki tasfiye bakiyesinin kesinleşmesiyle birlikte nihai dağıtımda ödenecektir.
Net yatırım tutarı hesaplanırken enflasyon farkı nasıl yansıtılır?
Fona fiilen yapılan her bir nakit girişi, yapıldığı tarihten fonun tasfiye tarihine kadar geçen süre için TÜİK tarafından yayımlanan Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) ve Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) aylık değişim oranlarının aritmetik ortalaması alınarak kıstelyevm yöntemiyle güncellenir. Yatırımcının fondan daha önce tahsil ettiği çıkışlar ise İlk Giren İlk Çıkar (FIFO) kuralı uyarınca endekslenmiş tutardan düşülür.
Geri kazanım hesabına aktarılan fon malvarlıkları kamu alacakları için haczedilebilir mi?
Hayır. Kanun teklifinin 6. maddesi uyarınca Geri Kazanım Hesabı mutlak bir koruma zırhına sahiptir. Bu hesapta biriken tutarlar kamu alacakları (vergi, SGK) için dahi olsa haczedilemez, teminat gösterilemez, üzerlerine mahkemelerce ihtiyati tedbir veya ihtiyati haciz konulamaz. Kaynaklar yalnızca tasfiye giderleri ve fon pay sahiplerine yapılacak ödemeler için tahsis edilmiştir.
Manipülasyona veya piyasa bozucu eylemlere karışan yatırımcılara ödeme yapılacak mı?
Kesinlikle hayır. 6362 sayılı Kanun'un 104 (Piyasa Bozucu Eylemler), 106 (İçeriden Öğrenenlerin Ticareti) veya 107. (Piyasa Dolandırıcılığı) maddelerinde tanımlanan suç fiillerini işlediği veya tasfiye kapsamındaki fonlarla iş birliği içinde hareket ettiği Kurulca saptanan kişi ve kurumlara hiçbir ara veya nihai ödeme yapılmayacaktır.
Mevzuat Analizi: SMMM Ayşe Nil Boyacıoğlu | Hukuki Referans: TBMM 2/3939 Esas Nolu Kanun Teklifi ve SPK Kararları
