Transit Ticaret ve Aracılık Faaliyetlerinde Kazanç İndirimi (KVK 10/1-i)
KVK'nın 10/1-i maddesi uyarınca; yurt dışından satın alınan malların Türkiye'ye getirilmeksizin yurt dışında satılmasından veya yurt dışında gerçekleşen mal alım satımlarına aracılık edilmesinden elde edilen kazançların %95'i kurum kazancından indirilebilmektedir.
Örneğin; Türkiye'deki bir şirketin Almanya'dan satın aldığı malları, Türkiye'ye getirmeden Fransa'daki bir müşteriye satması transit ticaret kapsamında değerlendirilmektedir. Aynı şekilde, Türkiye'deki bir şirketin, yurt dışındaki satıcı ile alıcı arasında gerçekleşen mal ticaretine aracılık ederek komisyon geliri elde etmesi de düzenleme kapsamındadır. Aracılık faaliyetinde malların satıcısı ve alıcısının Türkiye'de bulunmaması gerekmektedir.
Bu düzenlemenin en önemli özelliği, indirimden yararlanmak için şirketin İstanbul Finans Merkezi'nde bulunmasının veya nitelikli hizmet merkezi niteliği taşımasının gerekmemesidir. Kanuni şartları sağlayan kurumlar vergisi mükellefleri, bu faaliyetlerden elde ettikleri kazançlar için indirimden yararlanabilmektedir.
Nitelikli Hizmet Merkezlerinde Kazanç İndirimi (KVK 10/1-j)
KVK'nın 10/1-j maddesi ise 4875 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu kapsamında nitelikli hizmet merkezi olarak faaliyet gösteren kurumların, münhasıran bu faaliyetleri kapsamında yurt dışından elde ettikleri kazançların %95'inin kurum kazancından indirilmesini düzenlemektedir.
Nitelikli hizmet merkezi; en az üç farklı ülkede aktif olarak faaliyet gösteren ilişkili şirket veya şirketler topluluğuna hizmet sunmak üzere kurulan ve yıllık hasılatının en az %80'ini yurt dışındaki ilişkili şirketlerden elde eden sermaye şirketidir. Bu merkezler finansal danışmanlık, uluslararası muhasebe, dijital dönüşüm gibi kanunda belirtilen hizmetleri sunabilmektedir.
Transit ticaret düzenlemesinden farklı olarak burada belirleyici unsur, şirketin yalnızca yurt dışına hizmet vermesi değil, kanunda tanımlanan nitelikli hizmet merkezi şartlarını taşımasıdır. Ayrıca bu indirim, 20 hesap dönemi boyunca uygulanmaktadır.
İki Düzenlemenin Karşılaştırmalı Analizi
Her iki düzenlemede aynı indirim oranlarının uygulanması, faaliyetlerin de aynı esaslara tabi olduğu anlamına gelmemektedir. Temel farklılıklar aşağıdaki tabloda özetlenmiştir.
| Karşılaştırma Kriteri | KVK 10/1-i (Transit Ticaret) | KVK 10/1-j (Nitelikli Hizmet Merkezi) |
|---|---|---|
| Faaliyetin Niteliği | Yurt dışında mal alım satımı veya aracılık | Kanunda tanımlanan nitelikli hizmetler |
| Yararlanabilecek Kurumlar | Şartları sağlayan kurumlar vergisi mükellefleri | Nitelikli hizmet merkezi niteliğini taşıyan sermaye şirketleri |
| İlişkili Şirket Şartı | Aranmıyor | En az 3 ülkede faaliyet gösteren ilişkili gruba hizmet |
| Hasılat Şartı | Aranmıyor | Hasılatın %80'inin yurt dışı ilişkili şirketlerden olması |
| Genel İndirim Oranı | %95 | %95 |
| İFM ve Özel Bölgeler Oranı | %100 | %100 |
| Türkiye'ye Transfer Şartı | Var | Var |
| Uygulama Süresi | Belirli bir süre sınırı yok | 20 hesap dönemi ile sınırlı |
Tablodan da görüleceği üzere yurt dışına hizmet sunan her şirketin nitelikli hizmet merkezi kapsamında değerlendirilmesi mümkün değildir. Benzer şekilde dijital hak veya lisans satışlarının da yalnızca yurt dışında gerçekleşmeleri nedeniyle transit mal ticareti kapsamında kabul edilmesi doğru olmayacaktır.
Kurumlar Vergisi İndirimi Hesaplama
İlgili faaliyetten elde ettiğiniz safi kazancı (giderler düşüldükten sonra) ve indirim oranınızı seçerek, yasal sınırlar içerisinde sağlayabileceğiniz vergi avantajını anında hesaplayın.
Ortak Uygulama Şartları ve Vergisel Avantajlar
Her iki indirimden yararlanılabilmesi için kazancın, ilgili hesap dönemine ait yıllık kurumlar vergisi beyannamesinin verilmesi gereken tarihe kadar Türkiye'ye transfer edilmesi gerekmektedir. İndirim, satış veya hizmet hasılatı üzerinden değil, ilgili faaliyetlere ait gider ve maliyetler düşüldükten sonra bulunan kazanç üzerinden hesaplanmaktadır.
Bunun yanında 7582 sayılı Kanun ile KVK'nın 32/C maddesinde yapılan değişiklik sonucunda, her iki bent kapsamındaki indirimler yurt içi asgari kurumlar vergisinin hesaplanmasında da kurum kazancından düşülebilecek tutarlar arasına alınmıştır. Bu düzenleme, sağlanan vergi avantajlarının asgari kurumlar vergisi karşısında da korunması bakımından kritik önem taşımaktadır.
Mevzuat Kontrolü: 10 Kasım 2026 | Mesleki İçerik: SMMM Ayşe Nil Boyacıoğlu
