Altın Kural: "Zarar Eden Şirket Bağış İndiremez"
Vergi mevzuatında bağış ve yardımların matrahtan indirilmesinin en temel kuralı, şirketin o yıl kâr etmiş (kurum kazancı beyan etmiş) olmasıdır. Bağışlar kurumlar vergisi beyannamesi üzerinde "İndirimler" satırında gösterilir. Dolayısıyla, o yıl zarar beyan eden bir Anonim Şirket, yaptığı 1 Milyon TL'lik bağışı o yılın vergisinden düşemeyeceği gibi, bu indirim hakkını sonraki yıla da devredemez (hakkı yanar).
2026 Güncellemesi: Darülaceze Bağışlarında Vergi İstisnası
2026 yılında yayınlanan 7578 sayılı Kanun ile holdinglere ve şirketlere çok güçlü bir sosyal sorumluluk teşviki sunulmuştur:
- Kurumlar Vergisi Boyutu: İktisadi işletmeleri hariç olmak kaydıyla Darülacezeye makbuz karşılığı yapılan nakdi bağış ve yardımların tamamı (%100'ü) kurum kazancından indirilecektir.
- KDV Boyutu (Ayni Bağışlar): Fakirlere yardım amacıyla gıda bankacılığı yapan vakıflara/derneklere ve doğrudan Darülacezeye bağışlanan gıda, temizlik ve yakacak maddelerinin teslimi tamamen KDV'den istisnadır.
Siyasi Partilere Yapılan Bağışların Vergi ve Muhasebe Boyutu
Şirketlerin (özel hukuk tüzel kişileri) siyasi partilere yapacakları bağışlar, 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu uyarınca belirli yasal sınırlar dahilinde serbesttir. Ancak bu bağışların vergi kanunları karşısındaki durumu, diğer dernek ve vakıflardan tamamen farklıdır:
GVK Madde 89 ve KVK Madde 10 hükümlerinde siyasi partiler, bağış indirimi yapılabilecek kurumlar arasında sayılmamıştır. Bu nedenle, siyasi partilere yapılan nakdi veya ayni bağışların gelir veya kurumlar vergisi matrahından indirilmesi mümkün değildir. Bu bağışların tamamı Kanunen Kabul Edilmeyen Gider (KKEG) olarak dikkate alınır.
KDVK Madde 17/2-a uyarınca siyasi partilere bedelsiz yapılan mal teslimleri KDV'den istisnadır. Ancak KDV Kanunu gereği (Madde 30/a ve 30/d), bu istisna malların alımında şirket tarafından ödenen KDV indirim konusu yapılamaz. KDV daha önce indirilmişse, "İlave Edilecek KDV" olarak beyan edilerek KKEG hesaplarına (Örn: 689 No'lu hesap) aktarılmalıdır.
Kurumlar Vergisinden Düşülebilen Diğer Bağış Türleri
Bağışın vergi matrahından düşülebilmesi için "kime yapıldığı" kritik önem taşır. Sıradan bir kuruma yapılan bağış KKEG sayılırken, devletin onayladığı kurumlara yapılan bağışlar vergi kalkanı yaratır:
Kamu idarelerine, belediyelere, kamu yararına çalışan derneklere ve Cumhurbaşkanlığınca vergi muafiyeti tanınan vakıflara yapılan makbuzlu bağışların, o yılki Kurum Kazancının %5'ine kadar olan kısmı matrahtan indirilir.
7578 sayılı kanun ile kapsama alınan Darülaceze'ye, Türkiye Kızılay Derneği'ne ve AFAD'a makbuz karşılığı yapılan nakdi bağışların tamamı (%100'ü) hiçbir sınıra tabi olmaksızın vergi matrahından düşülür.
Şirketlerin Gençlik ve Spor Bakanlığı onaylı amatör spor dallarına yaptığı sponsorluk harcamalarının %100'ü, profesyonel spor dallarına yaptığı harcamaların ise %50'si kurumlar vergisinden indirilir.
Ayni (Mal Olarak) Yapılan Bağışlarda Fatura ve KDV Süreci
Şirketler her zaman nakit para bağışlamaz. Kendi ürettiği malları (gıda, tekstil, inşaat malzemesi) veya demirbaşlarını bağışladığında mali süreç daha da hassas bir hal alır:
| Ayni Bağışın Hukuki Durumu | Muhasebe ve Vergi Uygulaması |
|---|---|
| Fatura Düzenleme Zorunluluğu | Bağışlanan mal, işletmeden çıkarken mutlaka faturası kesilmelidir. Faturanın üzerine "İhtiyacına binaen bağışlanmış olup bedeli tahsil edilmemiştir" şerhi düşülmelidir. |
| Değerleme ve Maliyet Bedeli | Ayni bağışın değeri piyasa fiyatı (satış rakamı) üzerinden değil, işletme kayıtlarındaki Maliyet Bedeli (Mukayyet Değer) üzerinden hesaplanıp faturaya yansıtılır. |
| KDV İstisnası Var Mı? | KDV Kanunu Madde 17 uyarınca kamu kurumlarına, Darülacezeye ve kamu menfaatine çalışan dernek/vakıflara bedelsiz yapılan gıda vb. teslimler KDV'den istisnadır. Faturada KDV hesaplanmaz. |