Firmaların yurt dışı kaynaklı dövizlerinin Türk Lirasına çevrilmesini teşvik eden TCMB mekanizması, 1 Ekim 2026 itibarıyla yenilenen uygulama talimatı doğrultusunda daha sıkı denetim ve limit kurallarına bağlanmıştır. Döviz kazandırıcı faaliyet gösteren şirketlerin kur farkı baskısını hafifleten bu model, bankacılık ve mali müşavirlik koordinasyonu gerektiren prosedürel aşamalardan oluşmaktadır.
Destek Kapsamındaki İşlemler ve Uygun Dövizler
Uygulama talimatı; fiili mal ihracatı, döviz kazandırıcı hizmetler (yazılım, sağlık turizmi, lojistik vb.) ve serbest bölgelerden yurt dışına gerçekleştirilen satışlardan kaynaklanan döviz bedellerini kapsamaktadır.
Satışa konu edilecek dövizlerin ABD Doları, Avro veya İngiliz Sterlini olması şarttır. Farklı konvertibl dövizler üzerinden tahsil edilen bedeller, aracı banka tarafından satış anında bu üç para biriminden birine dönüştürülerek TCMB işlem kurlarına bağlanır. TCMB'ye devredilen dövizin, işlem günü saat 11.00'de ilan edilen gösterge niteliğindeki alış kuru üzerinden TL karşılığı hesaplanır ve mevzuatta belirlenen cari destek oranı tatbik edilir.
Döviz Pozisyonu Şartı ve Mali Müşavir Bildirim Formu
Destekten yararlanmanın birincil finansal koşulu, firmanın döviz pozisyon oranının %10'u aşmamasıdır. Döviz fazlası bulunan veya spekülatif döviz tuttuğu tespit edilen şirketler destek kapsamı dışında bırakılmaktadır.
Döviz pozisyonunun uygunluğu; şirketin yasal defter kayıtları, bilanço verileri ve banka bakiyeleri üzerinden SMMM (Serbest Muhasebeci Mali Müşavir) veya YMM (Yeminli Mali Müşavir) tarafından tanzim edilen "Döviz Pozisyonu Bildirim Formu" ile belgelenir. Bu form, düzenlendiği tarihten itibaren yalnızca 15 takvim günü süreyle geçerli kabul edilmektedir.
Operasyonel Başvuru ve Belge İbraz Aşamaları
İhracat bedellerinin Türk Lirasına dönüşüm desteğinden faydalanılabilmesi için bankalar nezdinde izlenmesi gereken zorunlu adımlar:
Döviz Satışı ve Anlık Destek Başvurusu
Döviz bedeli aracı bankaya ulaştığında, saat 11.00 kuru baz alınarak TCMB'ye satış talimatı verilir ve destek talep formu bankaya eşzamanlı sunulur.
Gümrük Beyannamesi ve Belge İbrazı (6 Aylık Süre)
Peşin ihracat bedellerinde, satışı izleyen 6 ay içinde uygun gümrük beyannamesi (veya ETGB) tescil bilgileri ile 15 günlük geçerliliği olan SMMM/YMM döviz pozisyonu formu bankaya ibraz edilir.
Banka İncelemesi ve Net Destek Aktarımı
Aracı banka, fonun yurt dışı kaynaklı olduğunu belgelerle teyit ettikten sonra destek ödemesini hesaba aktarır. Banka bu işlem için desteğin azami %1'i kadar komisyon tahsil edebilir.
2026 Yılı Destek Limitleri ve Parametreleri
| Uygulama Kriteri | Yasal Şart ve Tavan Değer |
|---|---|
| Firma Başına Yıllık Azami Destek | 100.000.000 TL |
| 2026 Q4 Geçiş Limiti (1 Ekim - 31 Aralık) | 25.000.000 TL (0,25 Katsayı Uygulaması) |
| Azami Döviz Pozisyon Oranı | En fazla %10 (SMMM/YMM Raporu Zorunlu) |
| Mali Müşavir Raporu Geçerlilik Süresi | Tanzim tarihinden itibaren 15 Gün |
| Peşin Satışlarda Belge Tamamlama Süresi | Satış tarihinden itibaren 6 Ay |
| Aracı Banka Komisyon Tavanı | Ödenen destek tutarının azami %1'i |
Yaptırım Riskleri ve Geri Alınamama Şartı
Destekten faydalanmak gayesiyle TCMB'ye satışı yapılan dövizlerin sonradan şirketçe geri alınması kesinlikle mümkün değildir. Gerçeğe aykırı beyanda bulunulduğunun, belgelerin süresinde ibraz edilmediğinin ya da dövizin yurt dışı ihracat kaynaklı olmadığının tespiti halinde; aktarılan destek tutarı güncel kur, doğacak vergi cezaları ve yasal gecikme faiziyle birlikte firmadan tahsil edilir. İlaveten, kural ihlali yapan firmaların sonraki TCMB destek ve reeskont kredisi taleplerine süreli yasal kısıtlamalar uygulanır.
Sıkça Sorulan Sorular (S.S.S)
TCMB'ye satılan dövizler daha sonra geri satın alınabilir mi?
Serbest bölgeden yapılan satışlar destek kapsamına girer mi?
Geçiş döneminde önceki aylardaki döviz satışları limite sayılır mı?
Peşin ihracat bedellerinde destek ödemesi ne zaman hesaba geçer?
Yayın Tarihi: 1 Ekim 2026
Mevzuat Analizi: SMMM Ayşe Nil Boyacıoğlu | Kaynak: 01.10.2026 Tarihli TCMB Döviz Dönüşüm Desteği Uygulama Talimatı
