Günümüz dijital iş dünyasında şirketler maliyetleri düşürmek amacıyla personeliyle "Satış Temsilciliği", "Freelance Anlaşma" veya "Danışmanlık" adı altında belgeler imzalamaktadır. Ancak Türk Borçlar Kanunu (TBK Madde 19) gereğince, tarafların sözleşmeye verdiği yanlış veya örtülü isimlere bakılmaz; gerçek ve ortak irade, işin fiili görünümü esas alınır.
Kritik Çizgi: Eser Sözleşmesi mi, Hizmet Sözleşmesi mi?
İşverenlerin en sık yaptığı hata, parça başına veya götürü ücret ödedikleri kişileri "bağımsız yüklenici (taşeron/freelancer)" sanmalarıdır. Parça başına çalışma yalnızca bir ücret modelidir. Eğer kişi, kendi ofisi/şirketi yerine sizin işveren organizasyonunuza dâhilse, çalışma saatlerini veya yöntemini sizin emir ve talimatlarınızla belirliyorsa, ortada kesin bir "Bağımlılık" (Hizmet Sözleşmesi) vardır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, yönetmenin talimatlarına sıkı sıkıya bağlı figüranın dahi eser sözleşmesi değil, hizmet ilişkisi içinde kabul edilmesi gerektiğine hükmetmiştir.
Uzaktan Çalışma ve Evde Hizmet Sözleşmesi Ayrımı
TBK Madde 461 kapsamında düzenlenen "Evde Hizmet Sözleşmesi", işçinin işverenden aldığı işi kendi evinde ücret karşılığı bizzat görmesidir (örneğin evde tekstil ürünü birleştirme). Buna karşın, İş Kanunu Madde 14'te yer alan "Uzaktan Çalışma", teknolojik iletişim araçları vasıtasıyla işverenin organizasyonu içinde yer alarak evden çalışmayı ifade eder. Her evde çalışma modeli otomatik olarak "Uzaktan Çalışma" sayılmaz; uygulanacak hukuki rejim ve iş güvenliği yükümlülükleri bu ayrıma göre değişir.
Belirli Süreli Sözleşmelerdeki "Objektif Koşul" Tuzağı
Pek çok işveren, işçiyi kolayca işten çıkarabilmek veya kıdem tazminatından kaçınmak için sözleşmelere bitiş tarihi (örneğin "1 Yıllık") yazmaktadır. Ancak İş Kanunu Madde 11'e göre, belirli süreli sözleşme yapabilmek için objektif bir neden (belli bir projenin tamamlanması, işin geçici nitelikte olması vb.) şarttır. Objektif koşul olmadan arka arkaya yapılan sözleşmeler, mahkemelerce başlangıçtan itibaren Belirsiz Süreli sayılır ve işveren haksız fesih tazminatlarıyla yüzleşir.
2026 Yılı Devasa İdari Para Cezaları (İPC)
Hizmet sözleşmelerinin türünü yanlış kurgulamanın (örneğin tam zamanlı çalışanı kısmi süreli göstermek veya sigortasız "freelance" çalıştırmak) bedeli 2026 yılında şirket bilançolarını sarsacak seviyeye gelmiştir. Sosyal güvenlik ve iş hukuku ihlalleri, 2026 brüt asgari ücreti olan 33.030 TL üzerinden katlanarak hesaplanmaktadır.
| İhlal Türü (Dayanak Kanun) | Uygulanacak Ceza Tutarı / Metriği |
|---|---|
| SGK İşe Giriş Bildirgesinin Verilmemesi (5510 Sayılı Kanun m.102/1-a) |
33.030 TL (1 Asgari Ücret) Denetimde tespit edilirse 2 ila 5 katı (165.150 TL'ye kadar) |
| Ücret Hesap Pusulası Düzenlenmemesi (4857 Sayılı Kanun m.37 ve m.102/b) |
9.943 TL |
| Zorunlu Ödemenin Bankaya Yatırılmaması (En az 3 işçi çalıştıranlar - 4857 m.32) |
Her işçi ve her ay için 2.734 TL |
| Çağrı Üzerine veya Uzaktan Çalışma Hükümlerine Aykırılık (4857 Sayılı Kanun m.14 ve m.99/1-c) |
Her işçi için 2.531 TL |
CFO & İK Yöneticilerine Tavsiye: Şirketinizin organizasyon şemasında yer alan, e-posta hesabı tahsis ettiğiniz ve mesai takibi yaptığınız herkes hukuken işçinizdir. Sözleşmelerinize eklediğiniz "Kendi sigortasını kendisi öder" maddesi kesin hükümsüzdür (geçersizdir). Olası bir denetimde, geriye dönük prim borçları, gecikme zamları ve yukarıdaki asgari ücret endeksli katlamalı İdari Para Cezaları (İPC) ile karşı karşıya kalmamak için sözleşme tiplerinizi fiili gerçeğe uygun revize etmelisiniz.
Hizmet Sözleşmeleri Hakkında SSS
Deneme süresinde işçi için SGK girişi yapmak zorunlu mu?
Satış temsilcisine sadece prim (komisyon) üzerinden maaş verebilir miyiz?
Çağrı üzerine çalışmada haftalık saat belirtilmezse ne olur?
Yayın Tarihi: 15 Eylül 2026
İçerik & Mesleki İnceleme: SMMM Ayşe Nil Boyacıoğlu | Referans: 6098 Sayılı TBK, 4857 Sayılı İş Kanunu, 5510 Sayılı SGK Kanunu ve 2026 Yılı İdari Para Cezası Hadleri