E-Ticarette Kargo, Sigorta ve Hasar Süreçlerinin Muhasebesi
E-ticarette lojistik maliyetler doğru yönetilmezse kârlılığı hızla eritir. İstanbul mali müşavirlik pratiğimizle; kargo bedeli politikası, sigorta primi, hasar/eksik/ziyayi ve tazminat süreçlerini e-irsaliye–e-fatura zinciriyle uyumlu hâle getirerek muhasebe ve KDV okumasını netleştiriyoruz. İlgili akışlar ayrıca e-irsaliye senaryoları, pazaryeri komisyonları ve POS komisyonları yazılarımızla bağlantılıdır.
Kargo Bedeli Kimin Üzerinde?
- Satıcıya ait (free shipping): Kargo ücreti gider yazılır; satış faturasında ayrıca gösterilmez.
- Alıcıya ait: Satış faturasında “Kargo/Hizmet Bedeli” satırı eklenebilir ya da alıcı kargo firmasıyla doğrudan çalışır.
- Kampanyalı/Kuponlu: Pazaryeri/tedarikçi destekliyorsa, belge ve mahsup kuralı açık olmalıdır.
Sigorta Primi ve Kapsam
- Prim: Kargo sigortası primi genellikle gider (760/770). Fatura KDV’si 191’e alınır.
- Kapsam: Kırılma/ıslanma/eksik çıkma gibi riskler poliçeye göre değişir; şartlar stok ve sevkiyat prosedürlerine yazılmalıdır.
- Tasarruf: Hasar oranlarına göre paketleme/ambalaj ve foto-ispat akışlarını standartlaştırın.
Hasar/Eksik/Ziyai – Tutanak & Tazminat
- Tespit: Teslim esnasında tutanak + foto; E-irsaliye numarası ve koli/lot bilgisi referans verilmeli.
- Tazminat: Sigortadan veya kargo firmasından tahsilat; ilgili dönem gelir/gider hesaplarında net gösterim.
- İade: Hasarlı ürün geri gelirse stok giriş/çıkış ve KDV düzeltmesi yapılır.
Muhasebe Kayıt Örnekleri
#1 Kargo Satıcıya Ait (Faturada Ayrı Gösterilmez)
Kargo faturası: 500 + KDV.
- 760 Paz./Sat./Dağ. Gid. (Kargo) 500 | 191 İndirilecek KDV … / 320 Satıcılar …
- Ödeme: 320 / 102 Bankalar
Satış faturasında kargo satırı yoksa brüt satış/kârlılık analizi sadeleşir.
#2 Kargo Alıcıya Faturada Yansıtılır
Satış faturası: Mal + “Kargo/Hizmet Bedeli” satırı.
- 120 Alıcılar Toplam / 600 Yurtiçi Satışlar Mal | 391 Hes. KDV … | 600/602 “Kargo Hizmet Geliri” Hizmet
KDV oranı kuralı: Mal ile birlikte faturalandıysa malın oranı; ayrı hizmet olarak ise genel oran uygulanır.
#3 Sigorta Primi ve Tazminat
- Prim: 770 Genel Yön. Gid. (Sigorta) | 191 İnd. KDV / 320 Satıcılar
- Tazminat Tahsilatı: 102 Bankalar / 649 Diğer Olağan Gelir ve Kârlar (veya 602, politikaya göre)
- Eksik Tahsil: Poliçe muafiyeti 689 Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar’da izlenebilir.
#4 Hasarlı İade – Stok ve KDV Düzeltmesi
- İade e-irsaliyesi → iade faturası referanslı kesilir.
- Stok giriş kalitesi (satılabilir/satın alınan hurda) ayrı depolarda izlenmeli.
- KDV, iade faturası ile dönülür; fiyat farkı varsa ayrıca düzenlenir.
KDV & E-Belge Referansları
- Kargo satırı: Aynı faturadaysa oran kuralına dikkat; pazaryeri/ödeme kuruluşu kesimleriyle karıştırmayın.
- E-irsaliye bağı: e-irsaliye numarası fatura satırlarına referans olmalı.
- POS/Kargo entegrasyonu: Tahsilat ve blokeler POS rehberi ile uyumlu izlenmeli.
Mutabakat & Raporlama
| Alan | Kaynak | Kontrol |
|---|---|---|
| Kargo gideri | Kargo faturaları | Satış hacmi ve kampanyalarla oran analizi |
| Sigorta prim/tazminat | Poliçe ve tahsilat kayıtları | Muafiyet, uygulanan kesintiler |
| Hasar oranı | Tutanak ve iade kayıtları | Ürün/koli/taşıyıcı bazında KPI |
| Referans zinciri | E-irsaliye & e-fatura | Belge eşleşmesi, kısmi teslim işaretleri |
SSS
Kargo bedelini “gelir” mi “gider azaltıcı” mı göstermeliyim?
Ayrı satırla faturalıyorsanız hizmet geliri olarak; ücretsiz kargo politikasında doğrudan giderde izlemek daha nettir.
Tazminatı hangi hesaba almalıyım?
Uygulamada 649 (diğer olağan gelir) tercih edilir; süreklilik arz eden lojistik hizmet geliri olarak yönetiyorsanız 602 de seçilebilir.
Hasarlı iade için mutlaka e-irsaliye gerekir mi?
Mal hareketinin ispatı ve stok/KDV düzeltmesi için iade e-irsaliyesi ve referanslı iade faturası önerilir.
İstanbul Mali Müşavirlik olarak kargo, sigorta ve hasar süreçlerinizi; e-belge, stok ve muhasebe katmanlarıyla birlikte kuruyoruz. Daha fazla bilgi için Hakkında ve Hizmetlerimiz sayfalarımıza göz atabilirsiniz.