E-ticaret ve pazaryeri ekosisteminde kargo, sadece ürünün taşınmasından ibaret değildir; doğrudan fiyatlamayı, KDV tahakkukunu ve kurumsal kârlılığı etkileyen kompleks bir finansal unsurdur. Ürünlerin yolda hasar görmesi, kaybolması veya eksik teslim edilmesi durumunda, yasal zemin (VUK ve KDVK) devreye girerek katı muhasebe standartlarının uygulanmasını gerektirir.
Kargo Bedelinin Faturaya Yansıtılması ve KDV Oranı
Müşteriye gönderilen ürünün kargo maliyetinin şirketiniz veya alıcı tarafından karşılanması, düzenlenecek e-faturanın yapısını tamamen değiştirir:
- "Kargo Bedava" (Satıcı Öder): Kargo bedeli, ürünün satış fiyatının içine gizlenmiş kabul edilir. Kargo firmasının size (şirketinize) kestiği kargo faturası, 760 Pazarlama, Satış ve Dağıtım Giderleri hesabında izlenir. Satış faturanızda ayrıca bir kargo satırı açılmaz.
- Kargoyu Alıcı Öder: Müşteriden ürün bedeli haricinde tahsil ettiğiniz kargo ücretini faturada "Kargo/Hizmet Bedeli" olarak ayrıca göstermek zorundasınız. Bu durumda kargo bedeli için hesaplanacak KDV oranı, satılan asıl ürünün KDV oranına tabi olur. (Örneğin %1 KDV'li gıda satıyorsanız, faturaya eklenen kargo bedelinin KDV'si de %1 üzerinden hesaplanır).
Zayi Olan (Kaybolan/Hasarlı) Malların KDV İptali
Kargoda kırılan, bozulan veya kaybolan ürünlerin zararı genellikle "doğrudan gider" olarak kaydedilir. Ancak KDV Kanunu Madde 30/c hükmü son derece nettir: Zayi olan malların alımında ödenen KDV, indirim konusu yapılamaz.
Eğer zayi olan malın KDV'sini daha önceki aylarda indirim konusu yaptıysanız, malın hasar gördüğü ayda vereceğiniz 1 No.lu KDV beyannamesinde "İlave Edilecek KDV" satırında beyan ederek bu KDV'yi devlete geri ödemek zorundasınız. Düzeltilen bu KDV tutarı ile ürünün maliyeti, kurumlar vergisi matrahından "Kanunen Kabul Edilmeyen Gider (KKEG)" olarak değil, yasal ispat (Tutanak/Takdir Komisyonu Kararı) olması şartıyla normal ticari zarar olarak düşülebilir.
Sigorta Primi ve Tazminat Muhasebe Kayıtları
Pazaryeri satıcıları veya e-ihracat yapan firmalar, sevkiyatları güvence altına almak için kargo firmalarına "Sigortalı Gönderim" farkı veya sigorta şirketlerine poliçe primi ödemektedir. Ödenen bu prim tutarları 770 Genel Yönetim Giderleri (veya 760) hesabında takip edilir.
Hasar Tazminatı Gelir midir?
Kargo firması taşıma sırasında ürünü kaybeder veya hasara uğratırsa, şirketinize ödeyeceği "Tazminat Bedeli" herhangi bir teslime veya hizmet ifasına dayanmadığı için KDV'nin konusuna girmez. Tazminat faturası kesilirken KDV "Sıfır (%0)" olarak düzenlenmeli veya fatura kesilmeden doğrudan dekont üzerinden işlem yapılmalıdır.
Hasar ve Kayıp İspatı İçin E-İrsaliye Süreçleri
Maliye Bakanlığı ve sigorta denetmenleri nezdinde bir ürünün giderleştirilebilmesi ve KDV'sinin düzeltilebilmesi için yasal ispat şarttır. Teslim esnasında kargo firması görevlisiyle birlikte tutulacak "Hasar Tespit Tutanağı" en kritik evraktır.
Ayrıca, hatalı veya eksik giden bir ürün müşteri tarafından iade ediliyorsa; alıcı ticari bir işletme ise e-İrsaliye üzerinden size iade oluşturmalı ve "İade Faturası" kesmelidir. Alıcı nihai tüketici ise, şirketinizin kestiği e-Arşiv faturanın iade bölümü müşteri tarafından imzalanarak ürünle birlikte geri gönderilmeli veya "Gider Pusulası" düzenlenmelidir. Bu iade akışı doğru yönetilmezse ürün stoklara geri giremez.
Kargo ve Hasar Muhasebesi SSS
Kargoda kaybolan ürünün faturasını iptal etmeli miyim?
Hasar tazminatı alırken kargo şirketine keseceğim faturada KDV olmalı mı?
Kargo masraflarını hangi muhasebe hesabında takip etmeliyiz?
Yayın Tarihi: 19 Eylül 2026
İçerik & Mesleki İnceleme: SMMM Ayşe Nil Boyacıoğlu | Referans: 3065 Sayılı KDVK Madde 30/c ve 213 Sayılı VUK Madde 278
