Şirketlerin Düştüğü "Kur Farkı" ve "TL ile Ödeme" Tuzağı
Türkiye'de enflasyonist ortamda kendini korumak isteyen şirketler, B2B sözleşmelerini döviz cinsinden belirleme eğilimindedir. İş dünyasında yaygın olan "Faturayı keseceğimiz gün Merkez Bankası döviz alış kurunu baz alırız, parayı TL olarak bankadan göndeririz. Maliye nereden anlayacak?" düşüncesi, e-Fatura sisteminin yapay zeka entegrasyonuyla çökmüş durumdadır.
Vergi daireleri; aynı tutarda ama sürekli değişen kuruşlu kesilen TL faturalarını, birbirine kesilen "Kur Farkı" faturalarını ve banka havale açıklamalarındaki "Ekim ayı 5.000 Dolar karşılığı kira bedeli" gibi notları anında tespit ederek Hazine'ye bildirmekte ve şirketleri ağır cezalara çarptırmaktadır.
Gayrimenkul ve Kira Yasağı
Türkiye içindeki konut, ofis, fabrika veya depo kiralamaları kesinlikle dövizle yapılamaz. Serbest Bölgelerdeki kiralamalar hariç olmak üzere, tüm kira kontratları TL olmak zorundadır.
Hizmet ve Danışmanlık
Mali müşavirlik, avukatlık, pazarlama, reklam veya mühendislik gibi Türkiye sınırları içinde verilen tüm hizmet sözleşmelerinde döviz veya dövize endeksleme yasağı katı şekilde uygulanır.
İş Sözleşmeleri (Maaşlar)
Çalışanlara ödenecek maaşlar ve primler döviz üzerinden belirlenemez. Yurt dışında ifa edilecek bir proje (Örn: Katar'da şantiye) veya denizciler hariç maaşlar sadece TL ile ödenir.
DİKKAT: Ceza Sadece Kesen Tarafa Değil, Ödeyen Tarafa da Kesilir!
Dövizli sözleşme yasağının en tehlikeli tarafı "Müteselsil Ceza" sistemidir. Sözleşmeyi hazırlayan (ve döviz talep eden) taraf ile bu sözleşmeye imza atıp ödemeyi yapan taraf ayrı ayrı suçlu sayılır. 2026 yılı itibarıyla her bir sözleşme ihlali için Hazine tarafından kesilen İdari Para Cezaları asgari sınırları yüz binlerce lirayı bulmaktadır. "Ben sadece kiracıyım, sözleşmeyi mülk sahibi böyle hazırladı" savunması hukuken geçerli değildir.
Hangi Sözleşmelerde Döviz Kullanmak Serbesttir? (İstisnalar)
CFO seviyesindeki bir finansal planlama, yasakları delmek yerine yasal istisnaları (muafiyetleri) kullanarak şirketi güvence altına almayı gerektirir. 32 Sayılı Karar kapsamındaki altın istisnalar şunlardır:
Şirketinizi Korumanın CPA ve Hukuk Çözümleri
Türkiye içinde ticaret yapan şirketlerin enflasyon riskinden korunması ve aynı zamanda idari para cezalarından uzak durması için İstanbul Mali Müşavirlik kadrosunun önerdiği yasal kalkanlar şunlardır:
- Yazılım ve BT İstisnasını Kullanmak: Teknoloji ve bilişim odaklı hizmetler veriyorsanız, sözleşmenizin başlığını genel "Danışmanlık" yerine, doğrudan "Donanım ve Yazılım Lisans, Bakım, Geliştirme Sözleşmesi" olarak düzenleyerek döviz istisnası kapsamına girebilirsiniz.
- TÜFE/ÜFE Endekslemesi Yapmak: Kanun döviz endekslemeyi yasaklar ancak enflasyon endekslemesini yasaklamaz. Sözleşmelerinizi Türk Lirası olarak düzenleyip, "Bedel her 3 ayda bir açıklanan TÜFE veya ÜFE oranında artırılacaktır" maddesi ekleyerek yasal enflasyon koruması sağlayabilirsiniz.
- Mal Satışlarında Ödeme Yükümlülüğü: Türkiye içinde bir araç, makine veya emtia satıyorsanız, sözleşmeyi ve faturayı Dolar cinsinden kesebilirsiniz. ANCAK, Hazine'nin son tebliği uyarınca, 19 Nisan 2022 tarihinden itibaren bankadan yapılacak para transferi Dolar değil, paranın gönderildiği günkü kur karşılığı olan Türk Lirası olmak zorundadır.
C-Level Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Sözleşmeyi Altın fiyatlarına endeksleyebilir miyim?
Hayır. 32 Sayılı Karar sadece dövizi değil, Kıymetli Madenlere (Altın, Gümüş vb.) endekslemeyi de yasaklamaktadır. Çünkü altın fiyatları doğrudan Ons (Dolar) üzerinden fiyatlandığı için bu durum hukuken "Dolaylı Döviz Endekslemesi" kabul edilerek cezaya tabi tutulur.
Serbest Bölge içinde ofis kiraladım, dövizle ödeyebilir miyim?
Evet. Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisinde olmasına rağmen, Serbest Bölgelerdeki gayrimenkullerin kiralanması 32 Sayılı Karar kapsamındaki yasağın dışındadır. Bu bölgelerdeki kira sözleşmeleri Dolar veya Euro üzerinden düzenlenebilir ve ödenebilir.
Eski sözleşmemiz Dövizliydi, yeni kanunla birlikte ne yapmalıyız?
Yasak yürürlüğe girdikten sonra (Ekim 2018 sonrası), eski sözleşmelerin de yasal süre içerisinde her iki tarafın mutabakatı ile (kanunda belirtilen geçiş kuru üzerinden) Türk Lirasına çevrilmesi zorunlu kılınmıştır. Halen eski dövizli sözleşmeyi kullanmaya devam ederseniz ceza ödersiniz.
