Türkiye Gümrük Bölgesinde yerleşik imalatçı ve ihracatçı şirketler için operasyonel maliyetleri düşürmenin ve nakit akışını korumanın en stratejik yolu Dahilde İşleme İzin Belgesi (DİİB) kullanmaktır. Ancak bu sistem, uyulması gereken çok katı gümrük prosedürlerini de beraberinde getirir.
DİR Teminat Oranları ve Şirket Statüleri
Şartlı muafiyet sistemi kapsamında yapılan ithalattan doğan vergi doğrudan tahsil edilmez; teminata bağlanır. Üretim maliyetinize etki eden bu teminat tutarı, gümrük statünüze göre belirlenir:
| Şirketin Gümrük Statüsü ve İhracat Hacmi | Gümrüğe Sunulacak Teminat Oranı |
|---|---|
| Yetkilendirilmiş Yükümlü Sertifikası (YYS) Sahibi Firmalar veya asgari 25 Milyon USD ihracat yapan OKSB sahibi imalatçılar. | Verginin Sadece %1'i |
| Orta Ölçekli İhracatçılar: Son 2 yıl içerisinde 5-25 Milyon USD ihracat gerçekleştiren OKSB sahibi imalatçı firmalar. | Verginin %5'i |
| Diğer OKSB Sahipleri ile Dış Ticaret Sermaye Şirketleri. | Verginin %10'u |
| Herhangi Bir Statü Belgesi Olmayan Firmalar | Doğan Verginin Tamamı (%100) |
Gümrük İşlemleri ve Denetim Kuralları
DİİB'in "Özel Şartlar" kısmında ithal edilen maddenin ihraç edilen ürün bünyesinde kullanıldığına dair ayniyet tespiti meşruhatı varsa; gümrük idarelerince (hat ve muayene kriterine bakılmaksızın) fotoğraf, ekspertiz raporu veya laboratuvar analizi ile ayniyet tespiti yapılması zorunludur. Bu tespitin yapılmasını doğrudan DİİB sahibi firmanın talep etmesi gerekir.
D-3 kodlu DİİB taahhüt hesaplarının kapatılmasında, hatalı/eksik yazılan e-arşiv faturaların mükerrer kullanımını önlemek amacıyla; firmanın kayıtlarının YMM (Yeminli Mali Müşavir) raporu ile incelenmesi, faturanın başka bir belgenin ihracatında kullanılmadığının ispatlanması ve taahhütname verilmesi zorunludur.
Mahrece İade ve D-3 Kapsamında İthalat Kuralları
İhracatçı firmanın ithal eşyasını, ithalatın gerçekleştiği ülke yerine başka bir ülkeye göndermesi "iade (cayma) hakkının kullanımı" çerçevesindeyse, İhracat Genel Müdürlüğü kararınca bu işlem mahrece iade kapsamında değerlendirilir.
Ayrıca D-3 kodlu belgeler kapsamında geçici ithal edilen eşyada anti-damping vergisi veya sübvansiyon vergisi uygulanır; ancak gözetim ve korunma önlemleri uygulanmaz. Mal mukabili vb. ödemelerde %0 KKDF kesintisi mevcuttur.
A.TR Belgesi ile Avrupa Birliği'ne İhracatta TEV Riski
Şartlı muafiyet sistemiyle üçüncü ülkelerden (örneğin Çin'den) gümrük vergisi ödemeden ithal ettiğiniz hammaddeyi işleyip, mamul haline getirdikten sonra A.TR Dolaşım Belgesi eşliğinde AB ülkelerine ihraç ederseniz kritik bir yükümlülüğünüz doğar: İhracat esnasında, o ithal eşyaya ait vergi tutarını (Telafi Edici Vergi - TEV) ödemek zorundasınız.